Wat is Evangelisch Polen (EP)?

Na acht jaar werken voor Bread of Life, waarbij sinds zomer 2025 ook Tatiana daar volledig is gaan meedraaien, zijn we “opeens” actief voor een andere stichting, Pro Novis, de organisatie achter het project Evangelisch Polen.

Hè, zijn we dan niet meer actief voor mensen in nood? Is die roeping dan klaar ofzo?

Absoluut niet! Projecten binnen Bread of Life waren er met name op gericht om vrijwilligers in lokale kerken de gelegenheid te geven om actief antwoord te geven aan hun roeping om te helpen, om de lokale kerk zichtbaarder te maken in de maatschappij. Waarbij we er altijd voor hebben willen waken een soort Rode Kruis te worden met hulpverlening “zonder getuigenis”.

Mijn rol was naast allerlei vormen van formeel leidinggeven er vooral een van netwerken, om Bread of Life een zo effectief mogelijk verlengstuk te maken van de lokale kerk. Maar ook om Bread of Life te linken met andere organisaties – evangelische organisaties in andere regio’s of met andere specialismen, om zo breed mogelijk antwoorden te kunnen geven op hulpvragen.

Die laatste vorm van netwerken deed ik, als directeur Bread of Life, al vanaf 2020 via Evangelisch Polen – netwerken ten behoeve van zogenaamde “social ministries”. Iets waar ik altijd van genoten heb!

Vanaf maart mag ik dit fulltime doen op meerdere gebieden. Als COO, of operationeel directeur van Evangelisch Polen.

Maar… Wat is Evangelisch Polen, of EP?

Eerst een korte schets van Polen.

Ondanks diverse hardnekkige stereotypen van een grijs en arm land heeft Polen de afgelopen ruim 35 jaar, na de val van het communisme, een stormachtige ontwikkeling doorgemaakt. Het land is inmiddels erkend als ‘economische tijger”, is onlangs als 20e economie ter wereld toegetreden tot de G20, en lijkt op steeds meer punten een soort gidsland te worden en niet meer onder te doen voor de rest van de EU. Nog niet alles ziet er gelikt uit, maar voorzieningen en infrastructuur zijn inmiddels meer dan adequaat.

In de jaren ’90 was de Poolse triomf op het communisme een overwinning van de katholieke kerk, een baken van vrijheid op een kwaad, atheïstisch regime. Met daarmee een nieuwe bevestiging van een eeuwenlange traditie dat een echte Pool toch vooral eerst een echte katholiek hoort te zijn. Meer dan 95% van de bevolking was katholiek, andere kerken waren sekten, of vooral: onbekend.

Maar… met weinig doordachte politieke keuzes van de Poolse katholieke kerk en met de overal bekende schandalen is de kerk in dezelfde ruim 35 jaar steeds meer de bevolking van zich aan het vervreemden en slaat ook in Polen, jaren later dan in andere Europese landen, de secularisatie toe.

Dat klinkt bekend, behalve… In Polen was al eeuwen geen ruimte voor een andere christelijke kerk dan de katholieke! Jarenlang was het aantal evangelisch christenen in het land ca. 0,2% van de bevolking! 0,2 procent, in absolute getallen minder dan 100.000 op een bevolking van 38 miljoen! In het hele land bestaan niet meer dan 750 geregistreerde evangelische kerken, gemeenten of groepen, waarvan het overgrote gedeelte kleine clubjes zijn van slechts enkele tientallen leden… In grote delen van “provinciaal Polen” bestaat helemaal geen evangelisch christelijke kerk, en dan hebben we het over een breed scala van kerkgenootschappen – van traditionele gereformeerde kerken tot charismatische pinkstergemeenten…

Dus… welke keus heeft iemand die tot geloof komt en de pech heeft buiten een grote stad te wonen? Niet zo veel. Een kringetje beginnen in z’n katholieke parochie? Met alle theologische vragen van dien?

In 2018 is, met de zegen van Poolse kerkleiders, formeel georganiseerd in de Evangelisch Alliantie, het project Evangelisch Polen gestart. Iets wat de Evangelische Alliantie wel wilde, maar zelf niet de capaciteit voor had.

Een project om vanuit het niveau van lokale kerken, dus van onderuit, samenwerking te “faciliteren”. Een project om mensen over hun eigen kerkmuur heen te laten kijken.

Een project om mensen de gelegenheid te geven om relaties en vertrouwen op te bouwen.

Een project om mensen dingen samen te gaan laten doen.

Een project om de evangelische kerk zichtbaarder te maken.

Een project om mensen te overtuigen dat er meer is dan alleen de katholieke kerk.

Een project om mensen die God zoeken een thuis te laten vinden!

Een project met een heldere visie voor 2050:

Groei van het aantal evangelisch christenen in Polen van 0,2 naar 1 procent en groei van het aantal evangelische kerken van 700 naar 5000!

Nog steeds veel minder dan in Nederland, maar wel een vervijfvoudiging!

Wat een uitdaging om daaraan bij te mogen dragen!